فارکس چیست؟ راهنمای جامع معامله در بزرگ ترین بازار مالی جهان
آگوست 03,2024 
By Data_Entry 
فارکس یا بازار تبادل ارز خارجی، شبکهای از خریداران و فروشندگانی است که ارزهای خود را با یکدیگر و با قیمتی توافقی مبادله میکنند. به زبان ساده، این بازار همان مکان یا سیستمی است که افراد، شرکتها و حتی بانکهای مرکزی برای تبدیل یک ارز به ارز دیگر از آن استفاده میکنند. اگر تا به حال به خارج از کشور سفر کردهاید، احتمالاً خودتان هم یک تراکنش فارکس انجام دادهاید.
اگرچه بخش زیادی از معاملات فارکس برای مقاصد عملی و روزمره انجام میشود، اما بخش عظیمی از تبدیل ارزها با هدف کسب سود انجام میگیرد. حجم بالای تبدیل ارز در هر روز میتواند باعث نوسانات شدید قیمت برخی ارزها شود. این نوسانات همان چیزی است که بازار فارکس را برای معاملهگران جذاب میکند؛ چرا که هم فرصت کسب سودهای بالا را فراهم میکند و هم ریسک معامله را افزایش میدهد.
در این مطلب قرار است با مقدمات بازار فارکس آشنا شوید.
فارکس چیست؟
فارکس، بزرگترین بازار مالی جهان از نظر حجم و نقدشوندگی است. برای درک بهتر اندازه این بازار، روزانه به طور متوسط حدود ۳ تریلیون دلار در سراسر جهان معامله میشود. هیچ بازار سهامی در جهان، حتی بورس نیویورک، به این میزان در طول روز معامله نمیشود.
مفهوم فارکس ساده است: تبادل ارز یک کشور با ارز کشور دیگر. در فارکس، شما یک ارز میخرید و ارز دیگری را میفروشید، بنابراین طبیعی است که ارزها همیشه به صورت جفت معامله شوند. برای مثال: پوند و دلار آمریکا [GBP/USD]، یورو و دلار آمریکا [EUR/USD]، دلار آمریکا و ین ژاپن [USD/JPY] و دلار آمریکا و فرانک سوئیس [USD/CHF] از جمله محبوبترین جفت ارزها هستند. چهار جفت ارز اصلی با نام «Majors» شناخته میشوند.
این محصولات گوناگون در مراکزی موسوم به بورسها (Exchanges) معامله میشوند. یکی از شناختهشدهترین بورسها، بورس نیویورک (NYSE) است.
ساعت کاری بازار فارکس
بازار فارکس ۲۴ ساعته باز است، به جز آخر هفتهها که بین جمعه ساعت ۲۲:۰۰ تا یکشنبه ساعت ۲۲:۰۰ به وقت GMT بسته است. این بازار ثابت نبوده و مکان مشخصی ندارد. معاملات در بازار فارکس به صورت الکترونیکی و بین بانکها در سراسر جهان انجام میشود. بنابراین میتوانید از هر جای دنیا و در هر زمان معامله کنید، اما هر منطقه زمانی ساعات پیک معاملاتی خود را دارد. در جدول زیر این ساعات را برای شما آوردهایم:
| منطقه | شهر | شروع ساعت [GMT] | پایان ساعت [GMT] |
| اروپا | لندن | 08:00 | 17:00 |
| اروپا | فرانکفورت | 07:00 | 16:00 |
| آمریکا | نیویورک | 13:00 | 22:00 |
| آمریکا | شیکاگو | 14:00 | 23:00 |
| آسیا | توکیو | 00:00 | 09:00 |
| آسیا | هنگکنگ | 01:00 | 10:00 |
| اقیانوسیه | سیدنی | 22:00 | 07:00 |
| اقیانوسیه | ولینگتون | 22:00 | 06:00 |
نحوه خواندن قیمت ها در فارکس
در بازار فارکس، همیشه ارزها به صورت جفت معامله میشوند؛ یعنی وقتی یک ارز را میخرید، ارز دیگری را میفروشید و بالعکس. برای مثال:
EUR/USD = 1.1200
این یعنی ۱ یورو = ۱.۱۲ دلار
- ارز پایه: یورو (EUR) → ارزی که خرید و فروش آن مورد توجه است
- ارز مظنه یا قیمت: دلار (USD) → ارزی که ارزش ارز پایه را با آن میسنجیم
این نوع قیمتگذاری به «قیمت مستقیم» معروف است، چون دلار آمریکا به عنوان ارز مظنه است.
در یک مثال دیگر:
USD/JPY = 125.00
این یعنی ۱ دلار = ۱۲۵ ین
- ارز پایه: دلار (USD)
- ارز مظنه: ین ژاپن (JPY)
این نوع قیمتگذاری به «قیمت غیرمستقیم» معروف است، چون دلار آمریکا ارز پایه است و ین مظنه.
| جفت ارز | نرخ | ارز پایه | ارز مظنه | نوع قیمتگذاری |
| 1.1200 | تعیین اهداف سرمایهگذاری | یورو | دلار | مستقیم |
| 125.00 | تعیین بودجه قابل سرمایهگذاری | دلار | ین | غیرمستقیم |
اصطلاحات پایه در فارکس: هر چیزی که باید بدانید
برای ورود به بازار فارکس، آشنایی با اصطلاحات پایهای ضروری است. در این مقاله، مهمترین مفاهیم را به سادهترین شکل توضیح دادهایم.
قیمت خرید، فروش و اسپرد
در هر جفت ارز، دو قیمت وجود دارد:
- قیمت خرید (Bid) : قیمتی که اگر بخواهید ارز پایه را بفروشید، روی آن کلیک میکنید. این همان قیمتی است که طرف مقابل مایل به خرید ارز پایه در ازای ارز مظنه است.
به زبان ساده: Bid همان قیمتی است که بازار از شما میخرد.
- قیمت فروش (Ask) : قیمتی که اگر بخواهید ارز پایه را بخرید، روی آن کلیک میکنید. این همان قیمتی است که طرف مقابل ارز پایه را به شما عرضه میکند.
اسپرد (Spread) چیست؟
قیمت خرید همیشه کمتر از قیمت فروش است و اختلاف بین این دو قیمت »اسپرد« نام دارد. اسپرد به مشتری تعلق نمیگیرد و به کارگزار یا مارکت میکر پرداخت میشود.
هرچه اسپرد کمتر باشد، هزینهی معامله پایینتر است و اجرای معاملات سریعتر و مقرونبهصرفهتر خواهد بود.
مثال عددی از اسپرد در جفتارزها:
| جفت ارز | قیمت خرید | قیمت فروش | اسپرد |
| EUR/USD | 1.1200 | 1.1202 | 0.0002 |
| USD/JPY | 125.00 | 125.02 | 0.02 |
خرید (Long) و فروش (Short)در فارکس:
در بازار فارکس میتوانید هم از افزایش قیمتها و هم از کاهش قیمتها سود بگیرید.
به این دو حالت، پوزیشن خرید (Long) و پوزیشن فروش (Short) گفته میشود.
پوزیشن خرید (Long Position) :
وقتی پیشبینی میکنید که ارز پایه (Base Currency) در برابر ارز مظنه (Quote Currency) افزایش پیدا میکند، وارد موقعیت خرید میشوید. یعنی ارز پایه را میخرید تا بعداً در قیمت بالاتر بفروشید.
به زبان ساده:
ارز پایه را میخرید و در ازای آن ارز مظنه را میفروشید.
مثال:
EUR/USD = 1.1200
اگر انتظار دارید ارزش یورو افزایش پیدا کند و نرخ به 1.1400 برسد، شما از رشد قیمت یورو سود خواهید کرد.
حالا هر یورو شما بهجای 1.12 دلار، 1.14 دلار ارزش دارد — یعنی از رشد قیمت سود کردهاید.
پوزیشن فروش (Short Position):
وقتی پیشبینی میکنید که ارز پایه کاهش مییابد، وارد موقعیت فروش میشوید. یعنی ارز پایه را میفروشید تا بعداً با قیمت پایینتر بخرید.
مثال:
EUR/USD = 1.1200
اگر فکر میکنید یورو در برابر دلار تضعیف میشود، در نرخ 1.1200 یورو میفروشید (یعنی “شورت” میگیرید).
مدتی بعد، نرخ به 1.1000 میرسد.
حالا هر یورو فقط 1.10 دلار ارزش دارد — یعنی اگر دوباره آن را بخرید، از این اختلاف سود کردهاید.
نکته مهم:
در بازار فارکس، برخلاف بازارهای سنتی، شما فقط از رشد قیمتها سود نمیگیرید؛
بلکه حتی در زمان کاهش قیمتها هم میتوانید معامله کنید و سود بهدست آورید.
به همین دلیل فارکس را بازار دوطرفه (Two-Way Market) مینامند.
پیپ (Pip) چیست و چرا مهم است؟
اگر تازه وارد دنیای فارکس شده باشید، احتمالاً بارها واژههای پیپ (Pip) و لات (Lot) را شنیدهاید.
شاید کوچک به نظر برسند، اما همین اعداد کوچک، تأثیر بزرگی بر سود و زیان معاملات شما دارند.
تا زمانی که مفهوم پیپ و لات را درک نکنید، نمیتوانید واقعاً عملکرد بازار را بفهمید.
پیپ (Pip) یعنی چه؟
پیپ (Pip): کوچکترین واحد تغییر قیمت در نرخ یک جفت ارز است. به بیان ساده، پیپ یعنی آخرین رقم اعشاری قیمت یک جفتارز که تغییر آن نشاندهندهی نوسان قیمت است.
مثال اول:
فرض کنید نرخ جفتارز GBP/USD = 1.5696 است.
در اینجا، عدد چهارم بعد از اعشار یعنی 0.0001 برابر با یک پیپ است.
اگر نرخ به 1.5697 تغییر کند، یعنی قیمت ۱ پیپ افزایش یافته است.
مثال دوم:
در جفتارز USD/JPY = 123.45، پیپ برابر با 0.01 است، چون در نرخهای مربوط به ین ژاپن فقط دو رقم اعشار نمایش داده میشود.
اگر نرخ به 123.46 برسد، یعنی ۱ پیپ افزایش یافته است.
نکته :
در بیشتر جفتارزها، یک پیپ = ۰.۰۰۰۱ است.
اما در جفتارزهایی که شامل ین ژاپن (JPY) هستند، یک پیپ = ۰.۰۱ محاسبه میشود.
تعریف لات در فارکس
یکی از اولین مفاهیمی که باید در آموزش فارکس یاد بگیرید، لات (Lot) است. لات واحد اندازهگیری حجم معاملات در بازار فارکس است و نشان میدهد شما چه مقدار از ارز پایه را در یک معامله خریداری یا فروش کردهاید.
یک لات استاندارد (Standard Lot) معادل ۱۰۰,۰۰۰ واحد از ارز پایه است.
- لات (Lot) واحد استاندارد معامله در فارکس است.
- لات استاندارد: ۱۰۰,۰۰۰ واحد ارز پایه
- میکرو لات: ۱,۰۰۰ واحد ارز پایه
برای مثال :
- در جفتارز EUR/USD ، یک لات یعنی ۱۰۰,۰۰۰ یورو.
در این حالت، هر ۱ پیپ تغییر در قیمت، معادل ۱۰ دلار سود یا ضرر است.
یعنی اگر نرخ از 1.1200 به 1.1210 برود (۱۰ پیپ افزایش)، شما ۱۰۰ دلار سود کردهاید.
اما اگر قیمت ۱۰ پیپ کاهش یابد، ۱۰۰ دلار ضرر خواهید داشت.
با درک پیپ و لات، شما میتوانید بهتر محاسبه کنید که حرکت قیمتها چه تأثیری بر سود و زیان شما دارد.
جدول خلاصه پیپ و لات:
| جفت ارز | اندازه لات استاندارد | اندازه میکرو لات | ارزش هر پیپ لات استاندارد | ارزش هر پیپ میکرو لات |
| EUR/USD | 100,000 EUR | 1,000 EUR | 10 USD | 0.1 USD |
| USD/JPY | 100,000 USD | 100,000 USD | 1,000 JPY | 10 JPY |
اهرم (Leverage)
اهرم معاملاتی به شما امکان میدهد که بدون پرداخت کامل ارزش معامله، در حجمهای بزرگ ارز معامله کنید. در این روش، شما تنها یک ودیعه کوچک که به آن مارجین (Margin) گفته میشود، پرداخت میکنید. وقتی معامله خود را میبندید، سود یا زیان شما بر اساس کل حجم معامله محاسبه میشود.
اهرم میتواند سود شما را چند برابر کند، اما ریسک زیان را نیز افزایش میدهد؛ حتی ممکن است زیان شما بیشتر از مبلغ مارجین باشد. بنابراین، رعایت مدیریت ریسک در معاملات اهرمی بسیار حیاتی است.
مارجین (Margin)
مارجین بخشی از معاملات اهرمی است و به معنای ودیعه اولیهای است که برای باز کردن و نگهداشتن معامله با اهرم لازم است.
- مقدار مارجین بسته به بروکر، نوع حساب و حجم معامله شما متفاوت است.
- مارجین معمولاً به صورت درصدی از کل حجم معامله بیان میشود.
مثال عملی:
- فرض کنید میخواهید یک معامله EUR/GBP انجام دهید و کل ارزش معامله 100,000 پوند است.
- اگر مارجین ۲٪ باشد، برای باز کردن این معامله تنها باید ۲۰۰ پوند پرداخت کنید، نه 100,000 پوند.
با درک درست اهرم و مارجین، میتوانید سود بالقوه خود را افزایش دهید و ریسک معاملات را مدیریت کنید.
محاسبه سود و زیان
در بازار فارکس، برای هر معامله باید سود یا زیان خود را بر اساس تغییرات قیمت (پیپ) و حجم معامله (لات) محاسبه کنید. اما نحوهی محاسبه به این بستگی دارد که دلار آمریکا در آن جفتارز، ارز پایه باشد یا ارز مظنه.
حالت اول: دلار آمریکا ارز مظنه است (Direct Quote)
در این حالت، دلار به عنوان ارز مظنه در نظر گرفته میشود و محاسبه سود و زیان ساده است:
سود یا زیان = (قیمت فروش – قیمت خرید) × اندازه لات × تعداد لاتها :مثال
- خرید ۲ لات EUR/USD @ 1.1205
- فروش @ 1.1210
سود = (1.1210 – 1.1205) × 100,000 × 2 = 100 دلار
در این حالت، سود یا زیان مستقیماً به دلار محاسبه میشود و نیازی به تبدیل ارز نیست.
حالت دوم: دلار آمریکا ارز پایه است (Indirect Quote)
وقتی دلار آمریکا ارز پایه نیست، سود یا زیان ابتدا به ارز مظنه محاسبه میشود و سپس باید به دلار تبدیل گردد.
مثال:
- خرید ۱ لات USD/AUD @ 1.2917
- فروش @ 1.2932
سود اولیه = (1.2932 – 1.2917) × 100,000 × 1 = 150 AUD
برای تبدیل به دلار:
150 AUD ÷ 1.2932 ≈ 115.99 USD
فراموش نکنید در جفت ارزهای غیرمستقیم، همواره باید سود و زیان به دلار یا ارز حساب خود تبدیل شود تا بتوانید ارزش واقعی آن را بسنجید. علاوه براین:
- دانستن تفاوت Direct و Indirect Quote به شما کمک میکند محاسبه دقیق سود و زیان داشته باشید و از اشتباهات رایج تازهکارها جلوگیری کنید.
- در معاملات بزرگ یا با لوریج، حتی اختلاف چند پیپ میتواند تأثیر زیادی بر سود یا زیان شما داشته باشد؛ بنابراین محاسبه درست P/L و در نظر گرفتن ارز مظنه اهمیت بالایی دارد.
- همچنین، وقتی با جفت ارزهای غیرمستقیم معامله میکنید، بهتر است همیشه نرخ تبدیل لحظهای را چک کنید تا محاسبات دقیق باشد.
جمع بندی
معامله در فارکس بازاری پرسرعت و هیجانانگیز است و بسیاری از معاملهگران تمام تمرکز خود را روی این بازار میگذارند. برخی حتی ترجیح میدهند روی چند جفت ارز منتخب تخصص پیدا کنند و زمان زیادی را صرف درک عوامل اقتصادی و سیاسی مؤثر بر آن ارزها کنند.
فارکس با حجم بالای معاملات، نوسانات سریع و دسترسی ۲۴ ساعته، فرصتهای زیادی برای کسب سود فراهم میکند، اما در عین حال ریسکهای قابل توجهی هم دارد. بنابراین، داشتن دانش کامل از اصطلاحات پایه، نحوه محاسبه سود و زیان، مدیریت ریسک، و استفاده صحیح از لوریج و مارجین برای هر معاملهگر تازهکار یا حرفهای ضروری است.
سوالات متداول
1. فارکس چیست و چرا این بازار برای معاملهگران جذاب است؟
2. جفت ارزها چگونه کار میکنند و منظور از ارز پایه و ارز مظنه چیست؟
در فارکس، همیشه ارزها به صورت جفت معامله میشوند. ارز پایه، ارزی است که خرید و فروش آن مدنظر شماست، و ارز مظنه ارزی است که ارزش ارز پایه را با آن میسنجیم. برای مثال، در EUR/USD، یورو ارز پایه و دلار ارز مظنه است.